Wat hebben de wervelkolom, het brein en hoe we ons voelen met elkaar te maken?
Bij chiropractie denken veel mensen in eerste instantie aan rugpijn, nekklachten of hoofdpijn. Dat is begrijpelijk, want juist bij deze klachten kan chiropractie veel betekenen. Toch gebeurt er tijdens een chiropractische behandeling meer dan alleen het verbeteren van de beweeglijkheid van een gewricht. De wervelkolom en het brein wisselen voortdurend informatie met elkaar uit. Nieuw onderzoek laat zien dat dit mogelijk ook invloed heeft op slaap, energie, stressbestendigheid en hoe iemand zich voelt.
Lichaam en geest worden in de zorg nog vaak als twee afzonderlijke gebieden bekeken. Een lichamelijke klacht hoort bij het lichaam, somberheid of angst bij de psyche. In werkelijkheid is die grens veel minder scherp. Pijn beïnvloedt hoe we slapen, bewegen en denken. Langdurige stress verandert onze spierspanning en lichaamshouding. Slecht slapen maakt ons gevoeliger voor pijn en emoties. Alles werkt voortdurend op elkaar in.
Onderzoek naar de verbinding tussen de wervelkolom, het zenuwstelsel en het brein helpt steeds beter verklaren waarom sommige mensen tijdens een chiropractisch behandeltraject niet alleen lichamelijke veranderingen merken, maar bijvoorbeeld ook beter slapen, meer energie ervaren of zich veerkrachtiger voelen.
Deze verbinding is/wordt onderzocht door Heidi Haavik
Een van de wetenschappers die deze relatie al jarenlang onderzoekt, is dr. Heidi Haavik. Zij is chiropractor, promoveerde in de menselijke neurofysiologie aan de University of Auckland en is verbonden aan het onderzoekscentrum van het New Zealand College of Chiropractic. Haar onderzoek richt zich vooral op de vraag wat er in het zenuwstelsel en het brein gebeurt wanneer de functie van de wervelkolom wordt verbeterd.
Haar werk is voor ons belangrijk omdat zij chiropractie niet alleen vanuit de behandelkamer benadert, maar ook probeert de effecten ervan objectief meetbaar te maken. Daarbij gebruikt haar internationale onderzoeksteam onder andere hersenmetingen, klinische vragenlijsten, bewegingsonderzoek en biologische markers. Zo ontstaat stap voor stap een completer beeld van de invloed die chiropractische correcties op het lichaam kunnen hebben.
De wervelkolom beweegt niet 'los van het brein'
Rond de wervelkolom bevinden zich veel kleine spieren, gewrichten en sensoren. Deze geven het brein voortdurend informatie over houding, beweging, spanning en de positie van het lichaam. Dit wordt proprioceptie genoemd: het vermogen om te voelen waar het lichaam zich bevindt en hoe het beweegt, zonder dat we daar bewust naar hoeven te kijken.
Wanneer een deel van de wervelkolom niet goed beweegt, verandert ook de informatie die vanuit dat gebied naar het brein wordt gestuurd. Het brein gebruikt deze informatie om bewegingen aan te sturen, spieren op het juiste moment te activeren en te beoordelen wat er in en rondom het lichaam gebeurt.
Een gerichte chiropractische correctie is daarom niet uitsluitend een mechanische handeling. De snelle, nauwkeurig gedoseerde beweging geeft in korte tijd veel nieuwe bewegingsinformatie door aan het zenuwstelsel. Het brein krijgt als het ware een duidelijker signaal over dat deel van het lichaam en kan de aansturing opnieuw afstemmen.
Het brein maakt voortdurend een inschatting
Onze hersenen registreren niet passief wat er gebeurt. Ze selecteren, interpreteren en voorspellen voortdurend. Daarbij worden actuele signalen uit het lichaam gecombineerd met eerdere ervaringen en verwachtingen. Zo vormt het brein een intern beeld van wat veilig, belangrijk of bedreigend is.
Dat verklaart mede waarom pijn niet altijd rechtstreeks overeenkomt met de hoeveelheid schade in het lichaam. Zeker bij langdurige pijn kan het waarschuwingssysteem gevoeliger zijn geworden. De pijn is dan volledig echt, maar het zenuwstelsel kan een beweging of lichamelijk signaal eerder als bedreigend beoordelen dan nodig is.
Pijn, spanning en stemming kunnen elkaar bovendien versterken. Wie langdurig pijn heeft, beweegt vaak minder, slaapt slechter en kan het vertrouwen in het lichaam verliezen. Andersom kunnen langdurige stress, somberheid en angst de gevoeligheid voor pijn vergroten. Uit onderzoek blijkt dan ook dat chronische rugpijn en depressieve klachten elkaar in beide richtingen kunnen beïnvloeden.
Drie hersennetwerken die samenwerken
Om te begrijpen hoe dit gebeurt, kijkt de neurowetenschap onder andere naar drie grote netwerken in het brein:
- Het salience network beoordeelt welke signalen op dat moment belangrijk zijn. Het helpt ons aandacht te geven aan iets wat mogelijk gevaarlijk of betekenisvol is.
- Het central executive network ondersteunt doelgericht denken, keuzes maken, problemen oplossen en handelen.
- Het default mode network is vooral actief wanneer onze aandacht naar binnen is gericht. Het speelt een rol bij herinneringen, zelfreflectie en het verhaal dat we over onszelf en onze ervaringen vormen.
Deze netwerken horen flexibel met elkaar samen te werken. Bij chronische pijn, angst en depressieve klachten worden vaker verstoringen in deze samenwerking gezien. Het alarmsysteem kan bijvoorbeeld te actief blijven, terwijl gedachten steeds terugkeren naar pijn, zorgen of negatieve verwachtingen.
De interessante vraag is dan: kan betere informatie uit de wervelkolom ook invloed hebben op de manier waarop deze netwerken functioneren?
Wat laat het onderzoek zien?
In de gerandomiseerde studie werden 76 volwassenen met chronische lage-rugpijn verdeeld over twee groepen. De ene groep ontving vier weken chiropractische zorg naast de gebruikelijke zorg; de andere groep ging alleen door met de gebruikelijke zorg.
Na vier weken rapporteerden deelnemers in de chiropractiegroep niet alleen minder pijn en minder belemmering door pijn. Ook hun algemene kwaliteit van leven, lichamelijk functioneren, vermoeidheid en scores voor angstige en depressieve klachten verbeterden. Met behulp van een Fitbit werd bovendien een toename van de lichte slaap gemeten.
Tegelijkertijd werden met EEG-metingen veranderingen gevonden in hersenactiviteit en in de functionele verbindingen binnen het default mode network. In een nieuwe, uitgebreidere analyse van dezelfde onderzoeksgegevens werden ook veranderingen gezien binnen het salience network en het central executive network. Dat zijn juist de netwerken die betrokken zijn bij aandacht, het verwerken van lichamelijke signalen, emotionele regulatie en onze innerlijke beleving.
De combinatie is bijzonder: deelnemers voelden en functioneerden beter, terwijl tegelijkertijd meetbare veranderingen in de hersenactiviteit zichtbaar waren. Dat ondersteunt het idee dat chiropractische zorg verder kan reiken dan alleen spieren en gewrichten.
Wat mogen we hieruit concluderen?
De onderzoeksresultaten zijn veelbelovend, maar vragen om een precieze uitleg. De deelnemers waren geselecteerd vanwege chronische lage-rugpijn en niet specifiek omdat zij een angststoornis of depressie hadden. Wat de studie laat zien, is dat chiropractische zorg gepaard kan gaan met verbeteringen die verder gaan dan pijn alleen. De gevonden veranderingen in hersenactiviteit bieden bovendien een mogelijke verklaring voor effecten op slaap, energie, veerkracht en hoe iemand zich voelt.
De nieuwe analyse uit 2026 is door de onderzoekers zelf omschreven als verkennend. Er zijn nog meer studies nodig om precies vast te stellen welke hersenveranderingen verantwoordelijk zijn voor welke effecten. Er zijn zowel subjectieve verbeteringen als objectief meetbare veranderingen gevonden. Daarmee staat de deur naar een bredere betekenis van Chiropractie nadrukkelijk open. Maar dat is voor ons - chiropractische behandelaren - geen verrassing.
Ook ander recent onderzoek past binnen die ontwikkeling. In een gerandomiseerde studie naar twaalf weken chiropractische zorg werden veranderingen gevonden in BDNF, cortisol en verschillende ontstekingsmarkers. BDNF is een eiwit dat betrokken is bij het aanpassingsvermogen van het zenuwstelsel. De klinische betekenis van deze veranderingen moet ook nog verder worden onderzocht, maar ook deze bevindingen wijzen erop dat chiropractische zorg fysiologische processen kan beïnvloeden die verder reiken dan lokale pijnvermindering.
Meer dan de plaats waar het pijn doet
Binnen Jasperse Praktijkencentrum kijken we bij een klacht nooit uitsluitend naar de plek waar iemand pijn ervaart. De wervelkolom, het bewegingsapparaat en het zenuwstelsel functioneren als één samenhangend geheel. Een verstoring in die samenwerking kan gevolgen hebben voor beweging, belastbaarheid en herstel, maar mogelijk ook voor slaap, energie en het algemene gevoel van welzijn.
Chiropractie is een krachtige behandelmethode om blokkades en functiestoornissen in de wervelkolom gericht te corrigeren. Daarbij zien we in de praktijk regelmatig dat cliënten niet alleen soepeler bewegen of minder pijn ervaren, maar zich in bredere zin beter voelen.
Dat betekent natuurlijk niet dat íedere klacht vanuit de wervelkolom ontstaat of dat één behandelmethode op zichzelf voldoende is. Juist daarom werken binnen ons centrum verschillende disciplines samen. Lichamelijke, mentale en leefstijlfactoren kunnen elkaar beïnvloeden en verdienen waar nodig allemaal aandacht.
Het onderzoek van Heidi Haavik helpt verklaren wat in de praktijk al langer wordt waargenomen: wanneer het zenuwstelsel andere en nauwkeurigere informatie uit het lichaam ontvangt, kan dat doorwerken in veel meer dan beweging alleen.
Wilt u weten of chiropractie iets voor uw klachten kan betekenen?
Onze chiropractoren onderzoeken niet alleen waar de pijn zit, maar vooral hoe uw wervelkolom, bewegingsapparaat en zenuwstelsel functioneren. Op basis daarvan bespreken we welke behandeling bij uw situatie past.
Maak een afspraak met een van onze chiropractoren
Bel onze balie via: 0118 - 47 18 23
of stuur een e-mail naar: [email protected]
Een frisse blik kan soms precies zijn wat nodig is om weer richting te krijgen.
